Traditionele medicijnen
Dieren als 'medicijn'
Sommige mensen denken dat lichaamsdelen van specifieke dieren helpen tegen ziektes en kwalen. Deze dieren worden gebruikt als ingrediënt in traditionele medicijnen. Vooral traditionele Chinese medicijnen (TCM) staan erom bekend bedreigde dieren te gebruiken. Denk aan de hoorn van neushoorn, de schubben van het schubdier, gal van de beer en de botten van de tijger.
Bij traditionele medicijnen gaat het niet alleen om wat wij ons voorstellen bij medicijnen, bijvoorbeeld pillen. Traditionele medicijnen omvatten heel veel zoals accupunctuur, schoonheidsmiddelen zoals cremes, tonics en wijnen. Ook het eten van dieren kan een vorm zijn van traditionele medicijnen. Bijvoorbeeld als je specifieke lichaamsdelen van een tijger eet, wordt je sterk is dan het geloof.
Hoewel de vraag komt van een klein gedeelte van traditionele medicijnen, gaat het om grote hoeveelheden. Hierdoor ontstaat een grote illegale handel die veel dieren naar de rand van uitsterven brengen.
Wilde katachtigen op grote schaal gefokt en gestroopt
Ook wilde katachtigen zijn veelgebruikt in vooral TCM. Van oudsher werd hiervoor de tijger gebruikt en het was vooral door de vraag vanuit TCM dat dit dier op grote schaal gestroopt werd. Naar schatting zijn er nu nog minder dan 5.000 tijgers in het wild. Dat maakt het lastiger om aan lichaamsdelen van dit dier te komen. Men wijkt dus uit naar andere dieren die anatomisch op de tijger lijken, zoals leeuwen en luipaarden.
Zuid-Afrika is op deze vraag ingesprongen. In dit land worden industriematig, veelal onder zeer slechte omstandigheden, leeuwen gefokt voor hun skelet. Intussen leven er in dit land al meer dan 8.000 gefokte leeuwen. Ter indicatie; in het wild leven er in dit land nog maar zo’n 3.000 leeuwen.
De leeuw is een dier dat niet tot het uiterste beschermd is door wereldverdragen zoals CITES. Daarom is het relatief gemakkelijk om leeuwen te fokken en te verhandelen. Onder handel valt ook trofeejacht en export van skeletten. Sinds 2016 mocht Zuid-Afrika van CITES een quotum opstellen voor de export van leeuwenskeletten van gefokte leeuwen. Dat was jarenlang 800.
Door grote nationale en internationale druk besloot de Regering van Zuid-Afrika in 2019 dit quotum op 0 te zetten. Sinds die tijd is het dus niet langer toegestaan om skeletten van gefokte leeuwen te exporteren. Uiteraard zijn de leeuwenfokkers hier niet blij mee en sinds die tijd wordt er dus menig rechtszaak gevoerd met als insteek dat de export weer toegestaan wordt.
Van knuffelwelp tot ‘medicinale’ tonic
In het beste verdienmodel wordt de leeuwenwelp eerst ingezet in toerisme op knuffelfarms en bij het volwassen worden afgeschoten in canned hunting. Zijn skelet wordt vervolgens geëxporteerd naar Azië waar het verwerkt wordt in allerlei ‘medicijnen’ en tonics, vaak onder het mom als zijnde tijger. Maar inmiddels worden leeuwen ook puur en alleen gefokt voor hun skelet. De dieren worden dan bij volwassen worden naar een leeuwenslachthuis gebracht. Een verhaal dat dit heel goed inzichtelijk maakt is dat van leeuw Jabula die het symbool werd van deze verziekte industrie.
Gevaarlijk voor onze volksgezondheid
De vraag vanuit TCM leidt tot een grote illegale handel. En dat leidt weer tot uitsterven van diersoorten en afbraak van biodiversiteit. Maar illegale handel is daarnaast ook een gevaar voor onze volksgezondheid.
Virologen waarschuwen al jarenlang voor een pandemie als COVID-19 en daarbij dat dit niet de laatste keer zal zijn. Diverse virusuitbraken gingen dit virus voor, waarvan SARS, MERS en Ebola de bekendste zijn. Deze virussen (zoönosen) springen over van dieren op mensen. COVID-19 wordt bijvoorbeeld gelinkt aan vleermuizen en de pangolin (schubdier).
Wetenschappers stellen dat 75% van de opkomende infectieziekten zoönotisch is. De meerderheid is afkomstig van wilde dieren. Wereldwijde ontbossing, het verlies van biodiversiteit, de handel in en exploitatie van wilde dieren, klimaatverandering en het opeenpakken van grote aantallen dieren in de veehouderij vormen volgens de virologen steeds grotere risico’s op het ontstaan van nieuwe zoönosen en pandemieën.
Niet alleen pandemieën zijn een gevaar voor de volksgezondheid. Onderzoek toont ook aan dat het risico op de overdracht van tuberculose door de praktijken in de leeuwenhandel serieus wordt verhoogd. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) behoort tuberculose tot de top 10 van doodsoorzaken wereldwijd. In 2019 werden 10 miljoen mensen ziek en stierven 1,4 miljoen mensen eraan, voornamelijk in ontwikkelingslanden. Als zodanig wordt tuberculose algemeen beschouwd als een "armoedeziekte", omdat een gebrek aan toegang tot diagnose en behandeling, en levensomstandigheden die de verspreiding bevorderen, een belangrijke rol spelen bij de overdracht ervan.
Lobby in de politiek
Sinds enkele jaren zijn we als SPOTS actief bezig met een lobby in de politiek. Onze focusdieren (leeuw, cheeta en luipaard) hebben te maken met soms hele specifieke problemen. De leeuw en luipaard worden bijvoorbeeld veelvuldig gebruikt in traditionele Chinese medicijnen en worden hiervoor uit het wild gestroopt of specifiek gefokt voor hun skelet. De cheeta wordt vaak illegaal uit het wild gehaald omdat er mensen zijn die dit dier als huisdier willen hebben. Omdat er geen stichting is in Nederland die zich met die problematiek bezighoudt in de politiek, en omdat dit wel belangrijk is om dingen in de kern aan te pakken, zijn wij deze lobby begonnen. We hebben inmiddels al het nodige bereikt. Op onze algemene website leest u daar meer over.
In onderstaand filmpje wordt meer uitgelegd over de handel in leeuwenbotten.